Artikel
Het geheim van de twee CEO’s
Exploreren en exploiteren
Eerst en vooral is het niet verwonderlijk dat er twee “kampen” zijn. Je ziet dezelfde spreidstand vaak terugkomen. Als ondernemer heb je vast al gevoeld dat je soms tegelijk in twee richtingen moet kijken. Terwijl de mails blijven binnenkomen en de dagelijkse organisatie doorgaat, wordt er ook van je verwacht dat je vooruitkijkt. Dat je anticipeert. Dat je begrijpt wat morgen nodig zal zijn.
Precies dat spanningsveld beschreef de Amerikaanse socioloog Robert Duncan in 1976. Volgens hem draait ondernemerschap altijd om twee bewegingen:
Exploitatie is het optimaliseren wat je al doet. Je werking aanscherpen, verbeteren, efficiënter maken. Vlot werven opstarten, voorraden scherper beheren. Je kent je stiel en voert die zo efficiënt mogelijk uit.
Exploratie geeft ruimte aan vernieuwing. Inspelen op wat op je afkomt, experimenteren, onderzoeken hoe je toekomstige uitdagingen in je bedrijf kan integreren.
Het succes zit in de balans tussen beide. Een evenwicht dat geen luxe is maar een noodzaak.
Duurzaam ondernemen: exploitatie of exploratie?
Duurzaamheid lijkt soms een keuze tussen twee uitersten maar vanuit het principe van Duncan zijn het eerdere twee kanten van eenzelfde munt.
Aan de ene kant is duurzaamheid exploitatie. Hoe minder je verbruikt, hoe minder impact je hebt. Dat is puur gezond verstand. Beter plannen, slimmer bestellen, verspillingen vermijden, nauwkeuriger calculeren: het zijn optimalisaties die tegelijk ecologisch én economisch winstgevend zijn.
Aan de andere kant is duurzaamheid ook exploratie. Het is nieuw terrein. Je ziet constant nieuwe ontwikkelingen, materialen, technieken en inzichten verschijnen. Het vraagt nieuwsgierigheid, durf en een open blik. Je bent continu aan het leren, testen en aftoetsen.
Je merkt het zelf waarschijnlijk ook: beide redeneringen kloppen. Duurzaam ondernemen werkt wanneer je zowel vernieuwt als optimaliseert.
2 CEO’s met een eigen blik
Steeds meer bedrijven kiezen tegenwoordig voor twee CEO’s. Ook in de bouwsector zien we dat fenomeen vaker opduiken zoals bij Furnibo, Recticel of Steenoven.
Dat vraagt natuurlijk meer afstemming maar het grote voordeel is dat je het Duncan-principe kan toepassen in de rolverdeling. De één focust op de dagelijkse leiding (exploitatie), de ander op vernieuwing en nieuwe projecten (exploratie). Dat werkt alleen wanneer beiden goed op elkaar afgestemd zijn, zodat innovatie niet blijft hangen in ideeën, maar uitgroeit tot een rendabel en stevig fundament in de organisatie. Om het allemaal in één persoon te bundelen lijkt me ook een hele uitdaging.
Zelf de balans vinden
Hoe jij zelf die balans vindt tussen duurzaam innoveren en efficiënt optimaliseren hoeft geen grote puzzel te zijn. Misschien merk je bij het lezen van dit artikel al dat je van nature meer naar één kant neigt. Dat je eerder een optimaliseerder bent, of net iemand die graag nieuw terrein verkent. Dat is een goed vertrekpunt.
Weet dat geen van beide opties meer- of minderwaardig is. Het geeft je net inzicht in hoe jij beslissingen neemt. En dat inzicht kan je gebruiken om meer te neigen naar balans.
Een bedrijf heeft nood aan beide richtingen om succesvol te zijn én te blijven.
Kijk naar de periode waarin Bostoen zwaar inzette op passiefwoningen. Het was 2009: de EPB-wetgeving was nieuw, de economische crisis nog niet verteerd. Toch kozen ze resoluut voor innovatie. Passiefbouwen werd een winstgevend product, maar de overgang van experimenteren naar optimaliseren moet daar met momenten best spannend geweest zijn.
Dit principe kan je dus toepassen als controle op je jaaractieplannen en je duurzaamheidsstrategie.
Dit artikel is een onderdeel van mijn boek, dat uitkomt in september 2026. Daarin werk ik dit principe verder uit met concrete tools om zelf aan de slag te gaan.
Met MierO is dit hier exact mijn taak bij bouw-kmo’s: samen kijken waar jouw bedrijf nu staat en waar de ruimte zit, voor exploratie én exploitatie. Gewoon als iets dat past bij wie jij bent als ondernemer.
Benieuwd waar jij staat? Doe de vrijblijvende scan.